array(15) {
  [0]=>
  int(7144)
  [1]=>
  int(7145)
  [2]=>
  int(7146)
  [3]=>
  int(7147)
  [4]=>
  int(7148)
  [5]=>
  int(7149)
  [6]=>
  int(7150)
  [7]=>
  int(7151)
  [8]=>
  int(7152)
  [9]=>
  int(7153)
  [10]=>
  int(7154)
  [11]=>
  int(7155)
  [12]=>
  int(7156)
  [13]=>
  int(7157)
  [14]=>
  int(7158)
}

Een bijzondere geschiedenis: het Anatomisch Theater in de Nieuwstraat in Middelburg

Waren we gisteren nog een beetje weemoedig over het feit dat buitenspelen tot een minimum moet worden beperkt; vandaag verbazen we ons nog maar eens over het feit dat de dagen werkelijk voorbij vliégen momenteel.

Zo waren we vannacht en vanochtend een paar uur kwijt aan het zoeken naar, en het lezen van, informatie over de poort bij Nieuwstraat 26 in Middelburg. Of beter gezegd: aan de geschiedenis van het terrein dat áchter die poort ligt. Die is namelijk heel bijzonder, en we hadden er tot gisteren geen flauw benul van. Heerlijk.

Voor de mensen die geen zin hebben in veel leesvoer is het onderschrift van Huib Zuidervaart, bij de vijfde afbeelding, misschien al genoeg:

“Poort in de Nieuwstraat die ooit toegang gaf tot de ‘Snijkamer’ met het daarin aanwezige theatrum anatomicum. Een tweede, meer naar links gelegen poort – genaamd de ‘doodspoort’ die toegang gaf tot een blindlopende straat waaraan o.a. de chirurgijnskamer lag, is al in de negentiende eeuw verdwenen.”

Mensen die graag meer willen weten verwijzen we naar het 69 pagina’s tellende document van Zuidervaart, ‘Het in 1658 opgerichte theatrum anatomicum te Middelburg’. Het is ook te vinden in de Tijdschriftenbank Zeeland.

Het is echt interessant allemaal. Het punt met dit soort onderzoeken en verhalen is dat je al snel te maken krijgt met het sneeuwbaleffect. Wij waren een beetje aan het speuren naar informatie over epidemieën in Middelburg. De Pest of Zwarte Dood eiste hier bijvoorbeeld veel slachtoffers, maar ook de cholera of Aziatische Braakloop, Syfilis, de pokken en de mazelen en diverse griepvarianten. Als je daarover leest kom je al snel uit bij de geschiedenis van de Gasthuiskerk – CGK Middelburg. Waar die kerk nu staat stond vroeger namelijk het Gasthuis zelf, met alle bijgebouwen.

Eenmaal bezig wil je natuurlijk ook de Lange Delft en Nieuwstraat in vroeger tijden visualiseren, om te begrijpen wat er allemaal is veranderd. Je snuffelt in beeldbanken en je stuit op andere publicaties, zoals ‘De zorg gewogen: zeven eeuwen godshuizen in Middelburg’ dat in 1990 werd uitgebracht door de huidige directeur van het Zeeuws Archief, Hannie Kool. Ook die publicatie is erg interessant.

Maar goed, de chirurgen van Middelburg, die uiteraard ook in een gilde zaten, stonden dus in lijken te snijden op die plek, in de zeventiende eeuw, en zette daarmee onze stad nog eens extra op de kaart. Het bijzondere is dat de lessen in anatomie ook voor het publiek toegankelijk waren. Die ruimte heette niet voor niets ‘anatomisch theater’. Van Wikipedia:

“Een anatomisch theater was een plek waar anatomische lessen gegeven werden aan Vroegmoderne universiteiten. Meestal was dit een kamer, vaak in de vorm van een rond theater, met in het midden een tafel waarop ontleding van menselijke of dierlijke kadavers plaatsvond. Eromheen bevonden zich tribunes waar de studenten of andere toeschouwers stonden te kijken hoe een docent anatomische les gaf aan de hand van ontleding. Het ontleden gebeurde echter alleen in de winter, omdat het in de zomer te warm was. In de zomer gingen de kadavers snel stinken en ontbinden.”

In de Middelburgse Nieuwstraat schijnt het in die tijd ook flink te hebben gemeurd. We lazen dat daar toen een water liep, dat flink verontreinigd was. Andere tijden!

Meer, meer, meer?

Een stadsplattegrond van Hattinga uit 1740

– De genoemde ‘Anatomische Beschrijvinge van een Wanschepsel’

Een Koninklijke Onderscheiding voor Huib Zuidervaart bij Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen

De penning van het Chirurgijnsgilde, met het genoemde ‘wondenmannetje’, bij de KZGW Online

Gerelateerd:
https://wijzijndestad.com/verhalen/een-kijkje-in-de-gasthuiskerk-in-middelburg/

Gaan wij t.z.t. verder met de nieuwe vragen die opdoken. Wat was nu precies een Potterskamer, en een Potter? Wat is dat voor raar uitbouwtje aan dat pand dat vroeger nog naast de kerk stond?

Afbeeldingen:
Koert Jan Schulting, beeldbank Zeeuws Archief, Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, document Huib Zuidervaart, Wikimedia Commons, Beeld- en Krantenbank ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland, Beeldbank Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Volgende verhalen

Afbeelding #000 voor het verhaal Middelburg: om stil van te worden
Middelburg: om stil van te worden

Om stil van te worden. Bedankt, Noëlle van Doorn!

6 apr 2020
Afbeelding #000 voor het verhaal Lange Noordstraat 45 (voorheen Koffiebar Isings) staat te koop
Lange Noordstraat 45 (voorheen Koffiebar Isings) staat te koop

Groot nieuws is het niet, maar toen we dit weekend zagen dat het pand aan Lange Noordstraat 45 te koop staat, schoten er allerlei herinneringen door onze koppen. We dachten […]

6 apr 2020
Afbeelding #000 voor het verhaal Op bezoek bij Beeldhouwatelier Arnestein
Op bezoek bij Beeldhouwatelier Arnestein

Toen we begin september vorig jaar een rondje mooie beelden deden met Karel Van de Beek en Anita Dekker wisten we het al: dit duo zouden we nog vaker op […]

6 apr 2020